Về miền di sản Lam Kinh


Khách thập phương đến Lam Kinh những ngày đầu năm mới.
Mỗi bước chân du khách đặt trên đất Lam Kinh hôm nay cũng như đang đặt trên “thánh địa” tôn nghiêm. Bởi, mỗi phiến đá trầm tích Lam Kinh cũng chính là thước đo độ sâu trầm tích của bề dày văn hóa và tư duy sáng tạo; mỗi thớ gỗ là để ngợi ca sự cầu kỳ, tinh tế và hoa mỹ trong lối kiến trúc, nghệ thuật.
Lam Kinh một sáng đầu xuân, cả không gian được phủ lớp mưa bụi mỏng manh và mùi trầm hương thoang thoảng như gọi dậy miền ký ức mơ hồ. Thi thoảng, trong tòa Thái miếu nào vọng lại hồi chuông thanh lảnh, lan dần ra khoảng không trầm lắng, thanh tịnh để tan vào cái thăm thẳm của đất trời buổi xuân tươi mới. Khách thập phương chậm rãi bước chân thưởng ngoạn phong cảnh và đắm mình trong khúc chầu văn thánh thót ngợi ca vẻ đẹp Lam Kinh, ngợi ca hào khí Lam Sơn...
Cầu Bạch cong cong, duyên dáng uốn mình qua sông Ngọc đón du khách lạc bước vào miền di sản. Chưa ai đến Lam Kinh mà không một lần trầm trồ trước sự cổ kính, trang nghiêm của các tòa miếu điện, lăng tẩm; càng không thể cưỡng lại sức hút từ vẻ đẹp trong xanh, khoáng đạt của khối “kiến trúc xanh” đa tầng, vốn là sự hài hòa của cỏ cây và đất trời nơi đây. Lam Kinh ngự trên gò đồi tràn ngập nắng gió. Từ trên cao nhìn xuống, toàn bộ khu vực nội thành Lam Kinh ví như cánh khổng tước khổng lồ đang dang rộng để vút lên tầng không và in sắc màu trầm đỏ nổi bật giữa không gian xanh mướt tứ bề của núi rừng Lam Sơn. Vòng trong, Tây Hồ bao quanh 2 mặt, nước lặng lờ chảy; vòng ngoài, sông Chu tạo thành “vành đai nước” chạy gần như song song với Tây Hồ. Đúng như sách xưa miêu tả “Điện Lam Kinh đằng sau gối đầu vào núi, trước mặt trông ra sông, bốn bên nước non xanh biếc”, quả thực là bức họa sơn thủy hữu tình hiếm gặp và là chốn linh thiêng thoát ly cõi trần ai. 
Vậy nên, mỗi bước chân du khách đặt trên đất Lam Kinh hôm nay cũng như đang đặt trên “thánh địa” tôn nghiêm. Bởi, mỗi phiến đá trầm tích Lam Kinh cũng chính là thước đo độ sâu trầm tích của bề dày văn hóa và tư duy sáng tạo; mỗi thớ gỗ là để ngợi ca sự cầu kỳ, tinh tế và hoa mĩ trong lối kiến trúc, nghệ thuật, cùng sự khéo léo của bàn tay con người; mỗi lăng mộ, mỗi tấm bia đang kể một câu chuyện lịch sử của riêng nó, có thăng trầm và đầy tự hào; mỗi nhành cây ngọn cỏ là nhân chứng của một giai đoạn lịch sử có huy hoàng, có đau thương... Để rồi, tựu chung lại, Lam Kinh là để gọi tên cái đẹp! Ngót 6 thế kỷ tồn tại, Lam Kinh không chỉ là Sơn Lăng nhà Lê, mà đã trở thành cội nguồn, tiên tổ để con dân đất Việt hướng về, tìm về chiêm bái, ngưỡng vọng. 
Mang theo tâm thế thành kính ấy, anh Lê Trọng Đạo (quận Phú Nhuận, TP Hồ Chí Minh) chia sẻ: Về Lam Kinh dâng hương dịp đầu năm mới là ước nguyện bao năm nay của anh. Thoát ly quê hương từ những ngày trai trẻ, mấy chục năm bôn ba khắp trong Nam, ngoài Bắc, lăn lộn với cuộc mưu sinh, thế nhưng người con xứ Thanh này chưa giờ phút nào quên đi gốc gác của mình. Trước đây, do điều kiện kinh tế không cho phép nên có khi vài ba năm anh mới về quê một lần. Nay thì khá hơn nhiều nên anh về thường xuyên và rất thích đi đây đó để hiểu thêm về quê cha đất tổ, để càng tự hào về Thanh Hóa địa linh nhân kiệt, cũng như vui sướng trước những đổi thay nhanh chóng của quê nhà. Dưới góc nhìn của một du khách, anh Đạo chia sẻ thêm: Dù từng đến thăm nhiều địa danh nổi tiếng như Cố đô Hoa Lư, Cố đô Huế hay thánh địa Mỹ Sơn, song Lam Kinh luôn mang đến cho anh xúc cảm rất khác. Lam Kinh tôn nghiêm nhưng không xa cách và bước vào đây, tâm hồn như được gột rửa mọi khúc mắc, vướng bận để trở nên thanh thản. Bởi vậy, địa danh này chắc chắn sẽ khiến du khách phải quay lại nhiều lần.  
Từ một phế tích – nạn nhân của thời gian, chiến tranh và sự vô thức của con người – Lam Kinh ngày nay đã hồi sinh diện mạo, xứng tầm di tích quốc gia đặc biệt. Di tích trọng điểm này đã và đang được các cấp từ Trung ương đến địa phương tập trung bảo vệ, tôn tạo và phát huy giá trị nhiều năm trở lại đây. Được quy hoạch với tổng diện tích 200 ha, thuộc địa bàn 2 huyện Thọ Xuân và Ngọc Lặc, sức hấp dẫn của Lam Kinh không chỉ nhờ các yếu tố hữu hình như cảnh sắc thiên nhiên hài hòa và khu miếu điện, lăng mộ bề thế; mà còn ở yếu tố vô hình là tính thiêng và đặc biệt là tính biểu tượng cho  lòng tự hào dân tộc về một giai đoạn lịch sử oai hùng chống giặc ngoại xâm, cũng như công cuộc xây dựng quốc gia Đại Việt cường thịnh trong quá khứ. Chính vì lẽ đó, bài toán đặt ra cho Thanh Hóa lúc này là hài hòa giữa việc bảo tồn, gìn giữ các giá trị trường tồn về lịch sử, kiến trúc nghệ thuật của di sản; đồng thời, khai thác, phát huy giá trị di sản phục vụ phát triển ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. 
Với vẻ đẹp, các giá trị và tầm quan trọng của di sản trong đời sống kinh tế - xã hội, văn hóa - tinh thần - tâm linh, Lam Kinh đã và đang cho thấy sức hấp dẫn tự thân đặc biệt của nó. Đồng thời, để kéo gần khoảng cách địa lý và đón du khách về với Lam Kinh, những năm qua, bên cạnh công tác trùng tu, tôn tạo di sản, các cấp, ngành, địa phương trong tỉnh đã có nhiều sự kỳ công trong xây dựng hạ tầng giao thông dẫn về di tích; tăng cường tuyên truyền giới thiệu, quảng bá và nhất là sưu tầm, nghiên cứu, biên soạn, in ấn và phát hành các công trình nghiên cứu, các ấn phẩm tuyên truyền hấp dẫn liên quan đến di tích. Bên cạnh đó, tiến hành sưu tầm, bổ sung hàng nghìn hiện vật phục vụ khách tham quan và công tác nghiên cứu khoa học. Xây dựng và triển khai thực hiện đề án phát triển tiềm năng du lịch Lam Kinh; dự án quy hoạch bảo tồn phát triển bền vững rừng đặc dụng di tích; hoàn thành mới và cải tạo nhà vệ sinh công cộng; lắp hệ thống biển chỉ dẫn, biển giới thiệu di tích; xây dựng các mẫu quà lưu niệm; đưa vào thí điểm xe điện trong khu di tích... 
Tính từ mùng 1 Tết Nguyên đán đến nay, Lam Kinh đã đón khoảng 36.000 lượt khách đến tham quan. Về Lam Kinh những ngày đầu năm, điểm gây ấn tượng đẹp cho du khách là tinh thần, thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ, nhân viên ban quản lý di tích và cảnh quan môi trường xanh – sạch - đẹp. Trao đổi cùng chúng tôi, ông Vũ Đình Sỹ, Phó trưởng Ban Quản lý Di tích lịch sử Lam Kinh, cho hay: “Để phát triển du lịch trước hết phải coi trọng văn hóa du lịch. Ban quản lý hết sức coi trọng công tác đón tiếp khách bằng tinh thần tận tình, chu đáo nhất. Từ đó, tạo được ấn t­ượng sâu sắc cho du khách mỗi lần về Lam Kinh. Cùng với đó, công tác quản lý, bảo vệ di tích, bảo vệ rừng, phòng chống cháy nổ, thiên tai... cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Theo đó, ban quản lý đã xây dựng các phương án cụ thể và triển khai thực hiện hiệu quả; đồng thời, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và nhân dân để cùng chung tay bảo vệ di tích. Ngoài ra, với nhiều giá trị to lớn về mọi mặt, Lam Kinh đang trở thành “trường học lịch sử” sinh động, hấp dẫn dành cho học sinh, sinh viên và mọi đối tượng du khách có mong muốn tìm hiểu về lịch sử, văn hóa liên quan đến di tích”. 
Mặc dù vậy, để Lam Kinh trở thành một trọng điểm du lịch văn hóa – tâm linh của Thanh Hóa, cũng là nhằm thu hút du khách về với Lam Kinh ngày càng nhiều hơn, thiết nghĩ, bấy nhiêu việc đã làm mới chỉ là bước khởi động. Như chia sẻ của Phó trưởng Ban Quản lý Di tích lịch sử Lam Kinh, thì hiện mới thu hồi và đưa vào quản lý được 140/200 ha di tích đã được quy hoạch. Theo đó, mặt bằng phía trước di tích đến cả chục năm nay vẫn chưa thể giải phóng để xây dựng các hạng mục thuộc tổng thể di tích (khuôn viên, ban quản lý, bãi giữ xe...). Hơn nữa, hạ tầng du lịch hầu như chưa có nên không thể giữ chân du khách ở lại Lam Kinh và do đó, việc kích cầu tiêu dùng, quảng bá sản vật địa phương nhằm mang lại nguồn thu lớn là chưa thể thực hiện. Ngoài ra, nội thành di tích hiện vẫn còn nhiều hạng mục cần đầu tư tôn tạo, bao gồm 4 tòa Thái miếu, tả vu, hữu vu, đông trù, tây thất, tường thành; đồng thời, tiến hành chống xuống cấp, nâng cấp các công trình đã được đầu tư; cải tạo cảnh quan môi trường... Có như vậy diện mạo di tích mới được trả lại nguyên vẹn vẻ bề thế và tôn nghiêm vốn có.
...
Về miền di sản Lam Kinh những ngày đầu xuân để cảm nhận sự giao hòa giữa đất trời và lòng người trong niềm kính ngưỡng và tự hào!
.Lê Dung (Nguồn: THO)
 

Album

Album videos