LỄ CÔNG BỐ "TOUR DU LỊCH CỘNG ĐỒNG PÙ LUÔNG"

Pù Luông là khu bảo tồn thiên nhiên nằm phía Tây Bắc tỉnh Thanh Hóa thuộc địa phận hai huyện Quan Hóa và Bá Thước với diện tích 17,662ha. Hệ thống rừng nguyên sinh phong phú, sông suối, thác nước đẹp, nhiều hang động núi đá vôi kỳ thú, cảnh quan sinh thái nguyên sơ, nhiều di tích lịch sử văn hóa có giá trị, phong tục, tập quán và sinh hoạt văn hóa của dân tộc Thái đặc sắc... là lợi thế để Pù Luông phát triển loại h́nh du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng.

Đến với Pù Luông, du khách sẽ được tham quan các bản du lịch cộng đồng của đồng bào Thái như: Bản Đôn, Bản Hiêu, Bản Hang, Bản Kho Mường, Bản Son - Bá - Mười với cảnh quan nguyên sơ như trong câu chuyện cổ và những ngôi nhà sàn ẩn trong khói lam chiều; du khách sẽ được chiêm ngưỡng những thửa ruộng bậc thang lúa chín vàng trải dài trên các triền núi và đắm ḿnh dưới thác Hiêu trong xanh giữa đại ngàn hùng vĩ. Vào buổi tối sau khi thưởng thức mâm cơm do chính bà con dân bản nấu, với những món ăn đặc sản của vùng cao như: gà đồi, ốc đá, măng chua, măng đắng, cơm lam, vịt Cổ Lũng, nộm hoa chuối rừng và nhâm nhi chén rượu ngô thơm lừng, du khách c̣n được cùng nhau quây quần bên đống lửa, lắng nghe tiếng sáo ôi vang vọng núi rừng, tiếng Khặp Thái, hát đối đáp của những đôi nam nữ trao t́nh, trao duyên trong ánh lửa bập bùng của đêm hội, được say sưa trong những ṿng x̣e, cùng những bước chân của các cô gái Thái xinh đẹp, ṿng tay mềm mại trong điệu múa mừng cơm mới, hay nhịp nhàng trong điệu múa sạp gắn kết t́nh người.

Ngoài ra, du khách có thể đến tham quan hang Dơi (bản Kho Mường), thác Dần Long (xă Lương Ngoại), Thác Muốn (xă Điền Quang), hang cá thần Mường Kư (xă Văn Nho), hồ thủy điện Bá Thước; ḥa ḿnh vào các lễ hội truyền thống cùng dân bản như: Lễ hội Mường Khô, lễ hội Cầu Mưa, Lễ hội Mường CaDa cầu mong cho con người khỏe mạnh, ấm no hạnh phúc; thăm các làng nghề với nhiều sản phẩm truyền thống độc đáo như: thêu dệt thổ cẩm, đan lát, đan cót, nấu rượu ngô, hái thuốc nam gia truyền.

Nhằm quảng bá, giới thiệu loại h́nh du lịch cộng đồng tại Pù luông - Thanh Hóa; tăng cường kết nối với các công ty lữ hành thúc đẩy việc khảo sát, thiết kế các tour đưa khách đến Pù Luông; được sự đồng ư của UBND tỉnh Thanh Hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND các huyện: Bá Thước, Quan Hóa tổ chức trải nghiệm và công bố "Tour du lịch cộng đồng Pù Luông".

CÁC HOẠT ĐỘNG TRONG KHUÔN KHỔ SỰ KIỆN

* Ngày 18/10/2018: Trải nghiệm 1 trong các tour du lịch cộng đồng tại Pù Luông:

- 06h00': Xuất phát từ TP Thanh Hóa hoặc từ Hà Nội/Ḥa B́nh/Ninh B́nh.

- 10h00' -11h00': Tham quan Bản Hang (xă Phú Lệ, huyện Quan Hóa).

- 11h00'-13h30': Ăn trưa tại Bản Hang (xă Phú Lệ, huyện Quan Hóa).

- 14h30'-16h30': Tham quan tại Eco gaden (xă Thành Sơn, huyện Bá Thước) và Bản Hiêu (xă Cổ Lũng, huyện Bá Thước).

- 18h00'-19h00': Nhận pḥng, ăn tối tại các homestay ở Bản Đôn (xă Thành Lâm, huyện Bá Thước).

- 19h30'-22h00': Chương tŕnh giao lưu văn nghệ, đốt lửa, uống rượu cần tại Bản Đôn (xă Thành Lâm, huyện Bá Thước).

* 7h30' - 9h30' ngày 19/10/2018: Tổ chức tọa đàm "Phát triển tour du lịch cộng đồng Pù Luông"

* 9h30 - 11h30': Tổ chức Lễ công bố "tour du lịch cộng đồng Pù Luông"

- Văn nghệ chào mừng

- Tuyên bố lư do, giới thiệu đại biểu

- Phát biểu Khai mạc của Lănh đạo UBND tỉnh Thanh Hoá

- Phát biểu của Lănh đạo UBND huyện Bá Thước

- Giới thiệu nội dung, lịch tŕnh tour du lịch cộng đồng

- Cắt băng chính thức Khai trương tour du lịch cộng đồng

- Bế mạc Lễ công bố.

KHÁM PHÁ DU LỊCH HUYỆN BÁ THƯỚC

Các loại h́nh du lịch cộng đồng tại Pù Luông

 

* Du lịch sinh thái: Tổ chức các tour du lịch khám phá rừng nguyên sinh, thác, sông núi; leo núi; đạp xe, đi bộ xuyên qua rừng, thăm thác Hiêu, thác Mơ…

* Du lịch văn hóa tâm linh- lịch sử cộng đồng: Tham dự các lễ hội (Lễ hội Mường khô, lễ hội đua thuyền, lễ hội Căm Mương, lễ hội Chá Chiêng, lễ hội Mường Ca Da); t́m hiểu về văn hóa bản địa, các di tích liên quan đến danh nhân và các sự kiện lịch sử…

* Dịch vụ du lịch cộng đồng: Lưu trú tại các nhà sàn cùng dân bản, t́m hiểu cuộc sống thôn bản, khám phá hệ sinh thái rừng, suối với đặc trưng của vùng cao, trải nghiệm cuộc sống của đồng bào dân tộc qua công việc đồng áng, trồng trọt, dệt vải…tham gia các hoạt động  giao lưu văn hóa, văn nghệ, đốt lửa trại, uống rượu cần với người dân địa phương.

Biên tập: Doăn Thủy

 

Thác Hiêu (Hươu) Bá Thước

Thác Hiêu (xă cổ Lũng) cách thị trấn Cành Nàng huyện Bá Thước khoảng 25 km. Điểm kỳ thú ở đây là tất cả cây cối, đồ vật nơi có ḍng nước chảy qua đều "hóa đá".

Ḍng nước từ thác Hiêu (Hươu) chảy ra có nhiều chất đá vôi, tạo nên ḍng nước đặc biệt trong xanh, nhưng cũng tạo nên những đông kết giữa nền và đôi bên bờ suối. Nơi khởi nguồn của ḍng suối Hiêu là từ một hang đá thuộc dăy núi đá hùng vĩ của sơn hệ đá vôi Pù Luông - Cúc Phương. Theo người dân trong vùng suối chảy quanh năm không bao giờ cạn. Mùa mưa lũ, thác gầm réo, nước từ màu xanh đổi thành màu trắng đục như nước gạo. Do núi đá vôi bị nước xói ṃn, những đá non tan ra mà tạo nên lượng vôi lỏng lớn như vậy. Những ngày không băo tố, ḍng suối hiền ḥa, mặt nước trong xanh. Nơi nhẹ nhàng róc rách, nơi nước trút ầm ầm vô cùng thi vị.

Chiều dài ḍng thác khoảng 800 m. Nếu nh́n từ đỉnh, ḍng nước chảy đến lưng chừng núi th́ tách ra thành 2 nhánh, đổ về 2 hướng khác nhau và hợp lại ở cuối ḍng với nhiều tầng thoai thoải. Ngay phía ngoài chân thác c̣n có một "hồ bơi" tự nhiên. Sau một hồi lội thác trở về, du khách nên ra đây tắm rửa. Mực nước ở đây chỉ hơn 1m, phía dưới là cát nên ai ưa mạo hiểm có thể thỏa sức bay nhảy.

Nơi đây đă h́nh thành một điểm du lịch, có hệ thống nhà sàn cho du khách nghỉ dưỡng. Nằm trên nhà sàn với vài chiếc gối tựa, du khách ngắm cảnh núi rừng, tận hưởng những giờ phút thư thái tuyệt vời.

Thác Hiêu đă được xếp hạng là di tích thắng cảnh cấp tỉnh.

ST&BT: Doăn Thủy

Ảnh: Nguyễn Á

Thác Muốn (Mơ)

Nằm trên địa bàn xă Điền Quang, huyện Bá Thước, Thác Muốn là tên người Mường nơi đây gọi để chỉ về ước muốn được bên nhau trọn đời của trai gái. Thác Muốn gọi theo tiếng Việt thành thác Mơ.

Ḍng suối Mơ bắt nguồn từ đỉnh  núi Muốn có độ cao hơn 300 m. Ở đỉnh núi ấy có một thung lũng rộng vài ha, xung quanh đều có núi đá bao bọc. Nước từ trong các khe núi đá chảy vào ḷng thung lũng rồi từ đó đổ ra sườn núi tạo thành nhiều tầng thác liên hoàn kế tiếp nhay như h́nh bậc thang. Trườn qua 43 tầng thác lớn, nhỏ, cao, thấp khác nhau với chỉ toàn đá, nước và cây rừng trùm kín, ḍng suối đổ ra sông Đại Lạn rồi nhập vào sông Mă hùng vĩ. Điều đặc biệt thú vị khi du khách đến với thác Mơ là tầng thác thứ 5, nước đỗ tràn qua một mái đá, muốn qua tầng này, ta phải đi tới mái đá nước đổ phía ngoài cửa như "Thủy Liên Động" trong phim Tây Du Kư. Du khách có thể trèo lên 43 tầng thác- một trải nghiệm thú vị vừa tăng cường sức khỏe vừa nghỉ ngơi, thoả sức khám phá vẻ ngoạn mục của thác, nước, đá...

Sau khi leo lên thác là tới đỉnh núi Muốn, ở mỗi tầng thác, ta được nh́n và nghe cảnh sắc, âm thanh của tiếng nước đổ xuống khác nhau. Có khi rào rào, khi khẽ khàng róc rách, không khí thoáng đăng xen lẫn mùi hương nồng nàn của các loài hoa rừng tạo nên vẻ thơ mộng và kỳ thú. Phong cảnh sơn thuỷ hữu t́nh của thác Mơ thật tuyệt vời cho t́nh yêu đôi lứa, thích hợp với những cuộc du ngoạn và pinic ngắn ngày.

Xen lẫn với hơn 40 thác lớn nhỏ là hệ thống hang động rất đẹp toạ lạc xung quanh. Thung lũng nước cḥm Muốn gồm 3 hang động là Hang Mộng, Hang Bụt và hang Bến Bai. Trong hang có nhiều nhũ đá rủ xuống tạo thành những h́nh thù kỳ diệu. Nước trong hang không bao giờ cạn, chỗ sâu tới 2m, nơi nông đến đầu gối người. Xung quanh đỉnh Muốn hiện nay c̣n nhiều loài gỗ quư  và nhiều loài động vật quư hiếm khác. Thác Muốn đă được xếp hạng di tích thắng cảnh cấp tỉnh.

ST&BT: Doăn Thủy 

Thung lũng Kho Mường

Cách trung tâm thành phố Thanh Hoá chưa đầy 150km, trên đỉnh cao của dăy núi Pù Luông hùng vĩ, có một thung lũng c̣n rất đỗi nguyên sơ và thơ mộng là bản Kho Mường (xă vùng cao Thành Sơn, huyện Bá Thước) của người Thái trắng nằm sâu trong vùng lơi của Khu bảo tồn thiên nhiên Quốc Gia Pù Luông.

Theo đồng bào tại đây giải thích, “Kho” nghĩa là cái gốc, “Mường” là làng. “Kho Mường” chính là nơi đầu tiên mà con người lập nghiệp tại khu vực này. Khoảng 300 năm trước, một số người xă Lũng Cao đi săn bắn, thấy thung lũng này khá bằng phẳng, lại có nguồn nước dồi dào từ các con suối nên quyết định đến đây phát nương làm rẫy và tạo dựng bản làng thơ mộng, trù phú như ngày nay.

Thời điểm tuyệt vời nhất để khám phá vẻ đẹp Kho Mường là tầm tháng 5 và tháng 10, vào mùa lúa chín. Khi đó, bản làng hiện lên vẻ đẹp trù phú, ấm no và rực rỡ của sắc vàng xen lẫn sắc xanh mượt mà của mùa lúa chín đang vào vụ thu hoạch.

Đường vào Kho Mường ngoằn nghèo, một bên là vách núi, một bên là vực sâu với những thửa ruộng bậc thang vàng ruộm, những trảng rừng ngút ngát. Đây là con đường với cảnh trí sắc thiên nhiên tuyệt đẹp nhưng cũng khá khó khăn, hiểm trở.

Nh́n từ trên cao, Kho Mường hiện ra đơn sơ, b́nh dị với những nếp nhà sàn nằm sát chân núi, phía trước là những thửa ruộng bậc thang trải dài đến vô tận. Bao quanh Kho Mường là những cánh rừng già nguyên sinh hoang sơ ôm ấp xóm làng b́nh yên và quyến rũ đến say ḷng...

ST&BT: Doăn Thủy  - Ảnh: Nguyễn Á

 

bản Kho Mường

 

Hang Kho Mường (Hang Dơi)

Nằm trong quần thể hang động được phát hiện trong khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông – Thanh Hóa, hang Kho Mường hay c̣n gọi là Hang Dơi đă trở thành một điểm đầy lôi cuốn với những người yêu thiên nhiên, đam mê khám phá.

Đường vào Kho Mường ngoằn nghèo, một bên là vách núi, một bên là vực sâu với những thửa ruộng bậc thang xanh mướt, những cánh rừng ngút ngát với cảnh sắc thiên nhiên tuyệt đẹp. Đường vào hang Dơi dốc và trơn, với những mảng đá lô nhô, khảm khắc nên vô số những h́nh thù ḱ dị, h́nh người, h́nh cây, cho tới h́nh mănh thú. Đi sâu vào ḷng hang, du khách sẽ không khỏi ngây ngất, choáng ngợp trước thạch nhũ chảy tràn sang bốn phía, trầm ḿnh trong hơi lạnh tỏa ra từ đá, lắng nghe tiếng nước rỏ xuống từ những nhũ đá như từ xa xăm vọng về, cảm thấy mỗi bước chân ḿnh càng thêm hứng thú, khâm phục sự ḱ diệu của thiên nhiên nơi này.

Đặc biệt, nơi đây là nơi sinh sống của loài Dơi và rất nhiều loại chim rừng quư hiếm cư ngụ, do đó hang Kho Mường c̣n được người dân nơi đây gọi là hang Dơi.

ST&BT: Doăn Thủy 

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông

Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông thuộc địa phận hai huyện Quan Hóa và Bá Thước, hiện nay Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Luông đang lưu giữ những giá trị cảnh quan thiên nhiên phong phú, hệ động thực vật đa dạng, là điểm đến hấp dẫn với những ai ưa thích khám phá thiên nhiên…

Đến Pù Luông, du khách có rất nhiều sự lựa chọn; từ thăm quan cảnh quan thiên nhiên, hang động; khám phá khu rừng sinh thái với hệ động thực vật phong phú; đi chợ Phố Đoàn, t́m hiểu phong tục tập quán văn hóa bản địa; chiều buông xuống cùng nhau quây quần bên mâm cơm, thưởng thức các món ăn đặc trưng như cơm lam, xôi ngũ sắc nộm hoa chuối rừng, canh đắng, vịt Cổ Lũng,…tối đến đốt lửa trại múa hát cùng các cô thôn nữ bản địa, thưởng thức rượu cần...say nồng đến quên lối về.

Pù Luông c̣n ẩn chứa rất nhiều  điều thú vị, hăy khám phá để có những trải nghiệm của riêng ḿnh trong hành tŕnh mới.

Doăn Thủy 

 

Di tích khảo cổ học Mái Đá Điều

Di chỉ khảo cổ học Mái Đá Điều thuộc địa bàn làng Khiêng của thung lũng Mường Ai xă Hạ Trung huyện Bá Thước. Đây là một di tích hang động ở vùng núi đá vôi phía Tây của huyện. Di tích Mái Đá Điều có h́nh như mái nhà, bên trên di tích này đá rất đẹp, có chiều dài 43km; rộng nhất là 4,6m, trần cao khoảng 25m, cửa quay về hướng Đông Nam, thoáng mát nằm ở độ cao chừng 8,9m so với ḷng suối trước mặt. Dưới chân núi, trước cửa hang là một thung lũng hẹp quanh năm cây cỏ xanh tốt, có suối chảy quanh không bao giờ cạn. Những ḍng suối chảy trong thung lũng là nơi cung cấp các loài cá, tôm và nhuyễn thể dồi dào cho người nguyên thủy.

Mái Đá Điều đă được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2005. Di tích được phát hiện năm 1984 chỉ trong 4m2 hố thám sát đă thu được hơn 300 hiện vật thuộc thời đại đồ đá cũ. Trong các năm 1986 - 1989, do tầm quan trọng của di tích này, các nhà khảo cổ học Việt Nam đă hợp tác với các nhà khảo cổ học Bulgaria tiến hành khai quật 3 lần. Kết quả thu được hàng ngàn hiện vật đá gồm công cụ kiểu văn hoá Sơn Vi, bàn nghiền... và nhiều nhất là mảnh tước, với bốn công cụ bằng xương thú. Đặc biệt, tại đây đă t́m thấy 10 mộ cổ, trong đó có một mộ song táng, có hai bộ xương chớm hoá thạch c̣n tương đối nguyên vẹn mà chưa nơi nào ở Việt Nam phát hiện được di cốt nguyên vẹn như thế trong văn hoá Sơn Vi.

ST&BT: Doăn Thủy 

Đền thờ Tư Mă Hai Đào

Theo một số cuốn sách cổ và tài liệu của các cụ cao niên thuộc xă Mường Ḿn - Sơn Thủy ghi lại th́ ông là người ở Mường Đào - Mường Khô xưa (nay thuộc huyện Bá Thước). Ông vốn thông minh nên từ nhỏ ông đă bộc lộ những phẩm chất hơn người và luyện kiếm rất giỏi. Khi lớn lên có dáng người cao lớn, tướng mạo phi phàm, vơ nghệ tinh thông. Khi nghe tin triều đ́nh mở hội đấu vơ chiêu mộ anh tài, pḥ vua diệt giặc ngoại xâm, ông lập tức xuôi về kinh kỳ dâng sớ tấu tŕnh, xin được tham gia hội đấu vơ. Trong vơ đài năm ấy, ông đă thắng tuyệt đối các đối thủ khác và được nhà vua tác thành gả công chúa là nàng Lá Nọi cho ông.

Ông là người đă có công ǵn giữ biên cương, mang lại no ấm cho bản làng và làm nên sự phồn thịnh cho vùng này. Sau khi ông mất, bà con đă lập đền thờ để hương khói, hằng năm tổ chức lễ hội vừa để tri ân và cầu mong cuộc sống ấm no cho dân bản.

Đặc biệt hơn nữa, du khách sẽ được khám phá núi đá trắng hay c̣n gọi là núi Lá Hoa. Trên núi ngoài ba loại phong lan sống bám trên đá c̣n có rất nhiều loại cây khác sinh sống, nhưng điều tạo nên nét đặc biệt của núi là tất cả các loại cây sống trên núi Lá Hoa, lá của cây đều có màu sắc như hoa, nên gọi là núi Lá Hoa. Vào khoảng cuối tháng 3, đầu tháng 4 âm lịch hàng năm, toàn bộ núi Lá Hoa bừng lên muôn màu, muôn sắc, nh́n xa như một bó hoa khổng lồ nổi bật giữa màu xanh trùng điệp của núi rừng vùng cao biên giới xứ Thanh, khiến cho du khách không khỏi ngỡ ngàng.

Vào mùa xuân, đến với Đền thờ Tư mă Hai Đào, ngoài việc văn cảnh núi Lá Hoa, khám phá hệ thống hang động, vẫy vùng thỏa thích dưới suối nước nóng để thư giăn, du khách c̣n được ḥa ḿnh vào không khí Lễ hội Mường Xia huyền thoại, mang đậm nét văn hóa truyền thống của người Thái ở miền sơn cước Xứ Thanh.

ST&BT: Doăn Thủy 

 

Chợ phiên Phố Đoàn

Phố Đoàn thuộc thị trấn Cành Nàng, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa. "Phố Đoàn" là tên gọi khu chợ có từ thời Pháp thuộc tại xă Lũng Niêm, huyện Bá Thước. Đây là nơi giao thương hàng hóa và gặp gỡ của đồng bào các dân tộc Kinh, Mường, Thái của các xă quanh vùng trong huyện và các huyện Tân Lạc, Lạc Sơn…tỉnh Ḥa B́nh.

Sức hấp dẫn đặc biệt ở chợ Phố Đoàn chính là nét văn hóa mua bán trao đổi hàng hóa ngang giá trị. Đôi khi, họ không giao dịch bằng tiền, chẳng hạn một con gà có thể đổi lấy hai chục trứng với mớ rau mà hai bên đều thấy thoải mái, vui vẻ. Chỉ cần “ưng cái bụng” là mua ngay, ít khi thấy trả giá, đ̣i thách.

Chợ phiên Phố Đoàn mang nét đặc trưng của phiên chợ vùng cao với các mặt hàng tự cung tự cấp là chủ yếu. Hàng hóa tuy đơn sơ nhưng khá phong phú về chủng loại với những sản vật như: Thổ cẩm, rượu cần, các loại rau rừng, côn trùng, hoa quả tươi…

Với người dân ở đây, việc đi chợ không phải chỉ để mua, bán, trao đổi hàng hóa mà c̣n là dịp giao lưu văn hóa, gặp gỡ, hỏi thăm nhau nhau. Bên cạnh đó, c̣n có nhiều người Kinh từ dưới xuôi lên mua các loại nông sản vùng cao và bán các mặt hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu cho người dân bản địa.

Chợ phiên Phố Đoàn  diễn ra vào thứ 5 và Chủ nhật hàng tuần, rất thuận tiện cho du khách đến Pù Luông vào những ngày cuối tuần. Chợ phiên Phố Đoàn không chỉ là nơi diễn các hoạt động trao đổi, mua bán thuần túy, mà có giúp lưu giữ những nét văn hóa đặc sắc nét văn hóa độc đáo giàu bản sắc của đồng bào các dân tộc nơi đây. ra góp phần làm phong phú đời sống vật chất, tinh thần của người dân rẻo cao phía Tây tỉnh Thanh.

ST&BT: Doăn Thủy  -Ảnh: Nguyễn Thanh Hoan

 

1979351-10203796441770045-6608-9846-6855

Lễ hội Mường Ca Da

Lễ hội Mường Ca Da được UBND huyện Quan Hóa tổ chức lần đầu vào năm 2008 và tổ chức 5 năm một lần. Lễ hội nhằm tưởng nhớ công lao của nhân vật lịch sử Thượng tướng thống lĩnh quân Khằm Ban đă khai phá vùng đất Mường Ca Da.

Đồng thời khơi dậy niềm tự hào, tự tôn dân tộc, truyền thống đoàn kết, động viên các tầng lớp nhân dân trong huyện phấn đấu, nỗ lực vươn lên phát triển quê hương. Đây c̣n là dịp để đồng bào các dân tộc: Thái, Mường, Kinh, Hoa, Mông ở 18 xă, thị trấn trong huyện gặp gỡ, giao lưu, đua tài, khoe sắc, bày tỏ ḷng biết ơn, tin tưởng vào sự lănh đạo của Đảng, Bác Hồ kính yêu.

Lễ hội được diễn ra với nhiều tṛ chơi, diễn dân gian, các làn điệu dân ca, dân vũ giao lưu. Ngoài ra, mỗi đơn vị tham gia lễ hội c̣n thi dựng trại bằng các công cụ, sản phẩm của địa phương. Bên cạnh đó, các trại đều có cây bông (cây chá) được tạo dáng, trang trí đẹp mắt, hấp dẫn; bộ cồng chiêng, sạp và chỉnh rượu cần để phục vụ mọi người hát múa, liên hoan trong đêm đốt lửa trại…

 

ST&BT: Doăn Thủy

Lễ hội Mường Khô

Vào ngày mùng 10 tháng giêng hằng năm, cán bộ và nhân dân khu vực Hồ Điền gồm các xă Điền Trung, Điền Lư, Điền Quang, Điền Hạ, Điền Thượng (huyện Bá Thước) tổ chức Lễ hội Mường Khô với các hoạt động tín ngưỡng, văn hóa, tâm linh, tưởng nhớ, tri ân Quận công Hà Công Thái và sĩ phu yêu nước Hà Văn Mao, là một trong những thủ lĩnh của phong trào Cần Vương đă giương cao ngọn cờ yêu nước, tập hợp nghĩa quân, chống giặc ngoại xâm đă có công khai phá, dựng làng, giữ nước.

Đây cũng là dịp dâng hương cầu mong mùa màng tươi tốt, vạn vật sinh sôi nảy nở. Sau phần lễ là phần hội được tổ chức với các tṛ chơi dân gian, như: Kéo co, ném c̣n, chọi gà, đánh mẳng, đánh trống giàm, cồng chiêng, thi đấu bóng chuyền nam... thu hút đông đảo du khách trong và ngoài huyện về tham dự, cổ vũ, góp phần tăng thêm t́nh đoàn kết giữa các vùng miền và giúp bà con nhân dân trong khu Hồ Điền tích cực phát huy những nét đẹp truyền thống đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

mường khô

ST&BT: Doăn Thủy

Thơm ngon Vịt Cổ Lũng

 

Cổ Lũng là một xă thuộc huyện Bá Thước, một huyện vùng cao Miền Tây Thanh Hóa. Nếu đến Bá Thước, du khách đừng nên bỏ qua một loại đặc sản được rất nhiều người biết đến đó chính là vịt Cổ Lũng. 

Vịt Cổ Lũng là loại vịt nuôi tự nhiên, thường được thả trên ḍng suối Nũa, một con suối sạch, nước chảy thường xuyên và có rất nhiều ốc và các loại  sinh vật. Vịt thường bơi ngược ḍng bắt ốc và cá nên vận động nhiều, ngoài ra ăn thêm lúa, ngô, khoai.. do đó, thịt vịt Cổ Lũng rất săn chắc, nhiều nạc, thơm không bị ngậy, không có mùi tanh, hôi như vịt ở các nơi khác.

Vịt Cổ Lũng là giống vịt bản địa, quư hiếm, được người dân nơi đây ǵn giữ và phát triển, vịt có đặc điểm cổ rụt, chân nhỏ lùn, cổ, đầu thường có lông khoang, lông mướt, con trống có lông đuôi xoăn, cổ có ánh cườm biếc. Vịt Cổ Lũng nổi tiếng bởi xương nhỏ, thịt thơm ngon, nhiều nạc, có thể chế biến thành nhiều món như: vịt luộc, vịt nướng xiên, vịt om xấu, vịt nấu chao, vịt quay.. nhưng ngon nhất vẫn là món vịt luộc hoặc quay.

 Vịt ngon c̣n do cách chế biến, vịt  ngon thường là vịt tơ, không cắt tiết mà đập đầu làm lông. Trước khi mổ được rửa sạch bằng nước muối ấm pha gừng, đem treo lên giá cho khô nước. Sau đó mổ bụng moi hết hết ruột và nhồi vào bụng lá, quả mắc mật tươi, cùng các gia vị, như: muối, đường, ngũ vị hương… khâu lại cho vào quay chín đều trên bếp than hoa đến khi chuyển màu vàng nâu là được. Vịt sẽ ngon hơn với cách chế biến gia vị để chấm được làm từ gan vịt, trộn với muối và hạt mắc khẻn nghiền nhỏ, chút đường, vài lát tiêu xanh cùng chén rượu cay nồng thơm mùi lá rừng, chắc chắn sẽ cảm nhận được hương vị thơm ngọt của vịt Cổ Lũng mà không phải nơi đâu cũng có.

Bài & ảnh: Doăn Thủy

 

VỊT CỔ LŨNG- BÁ THƯỚCIMG_1549.jpg

 

Canh lá đắng

Người miền núi xứ Thanh thường nấu canh lá đắng để giải ngán  và là món ngon rất đặc trưng của các huyện miền núi Thanh Hóa, trong đó có Bá Thước.. Không phải người nào cũng có thể thưởng thức món canh độc đáo này, nhưng những ai đă thích th́ không thể nào quên hương vị của nó.

Cách chế biến  canh lá đắng không quá cầu kỳ nhưng cần chuẩn bị nhiều nguyên liệu. Thành phần cơ bản  làm nên món canh lá đắng là sử dụng tiết động vật, nội tạng ḅ, lợn, gà hoặc trâu,...nấu cùng với lá đắng. Trong canh lá đắng không thể thiếu sả, gừng và mẻ, ớt. Vị của sả giúp món canh thêm thơm nồng, mẻ chua chua giúp làm dịu bớt vị đắng và canh thêm ngon hơn.

Lá đắng mang về rửa sạch, thái chỉ; ḷng mề rửa nước giấm hoặc muối mới hết tạp chất, sau khi để ráo nước băm nhỏ; mẻ và mắm tôm lọc qua rây để riêng. Sau khi chuẩn bị xong  nguyên liệu bắt đầu bắp  nồi lên nấu. Đầu tiên phải phi thơm hành, xả mới cho thịt vào xào; nêm nếm các loại gia vị như muối, mỳ chính, hạt tiêu, đường.. đảo đều tay đến lúc thịt săn dậy mùi mới cho nước lọc mẻ, mắm tôm vào đun liêu riêu khoảng 2-3 phút cho rau lá đắng vào đun xôi, cắt một vài lát ớt đỏ để tăng thêm hương vị rồi múc ta bát to là có thể mang ra thưởng thức.

Canh lá đắng phải ăn nóng, nhất là vào mùa lạnh mới thấy được giá trị của món ăn dân dă nhưng đậm bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc miền núi Thanh Hóa nói chung, Bá Thước nói riêng. Những người mới ăn lần đầu sẽ thấy khó ăn v́ vị đắng tê tê nơi cổ họng, nhưng hăy thử lần thứ hai, du khách sẽ cảm nhận được ngay vị ngọt ngọt, bùi bùi, hương vị lạ lạ, khó ḥa lẫn của thứ rau rừng đặc trưng. Lần thứ ba chắc chắn du khách sẽ bị hấp dẫn bởi món canh này và khi đă thích th́ sẽ không bao giờ quên được hương vị canh lá đắng nơi miền sơn cước xứ Thanh.

TG: Doăn Thủy

 

Hấp dẫn xôi ngũ sắc

Xôi ngũ sắc là món ăn không thể thiếu của người dân tộc Mường, Thái..khi có khách quí hoặc trong những ngày giỗ, Tết. Đây là đặc sản của người dân tộc Mường, Thái xứ Thanh.

Nguyên liệu làm nên món xôi ngũ sắc là loại nếp nương được chọn lựa kỹ càng, kết hợp với các loại lá rừng tạo màu sẽ làm nên món xôi ngũ sắc  vừa hấp dẫn vừa thơm ngon. Xôi nếp ngũ sắc tượng trưng cho ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ) điều đó tạo nên sự tươi tốt của Thiên - Địa - Nhân. Theo quan niệm của đồng bào nơi đây, làm và ăn xôi ngũ sắc trong ngày lễ, Tết sẽ đem lại may mắn, hạnh phúc, tốt lành cho cả năm.

Làm xôi ngũ sắc đơn giản nhưng không phải ai cũng có thể làm ngon, để tạo ra món xôi béo ngậy, dinh dưỡng, ngoài nguyên liệu gạo nếp nương mới c̣n cần sự khéo léo, đảm đang và bí quyết gia truyền của mỗi người phụ nữ miền Tây Thanh Hóa mà không dễ ǵ học được.

Doăn Thủy

 

Thưởng thức lợn cỏ Bá Thước

Pù Luông nằm trong Khu bảo tồn Quốc gia Pù Luông, thuộc Bản Đôn, xă Thanh Lâm, huyện Bá Thước, Thanh Hóa. Nơi này đang được coi là địa điểm được giới trẻ quan tâm bởi cảnh quan ngút ngàn, đẹp như mơ.

Đặt chân đến Pù Luông, bạn sẽ được chiêm ngưỡng những cánh đồng ruộng bậc thang, những con đường đất nối liền các bản làng người Thái, Mường. Vào tháng 5, tháng 6 là thời điểm Pù Luông bắt đầu vụ lúa mới. C̣n vào Tháng 9 và tháng 10, Pù Luông bước vào mùa lúa chín. Khi đó, tất cả các khu ruộng bậc thang bên sườn đồi sẽ chuyển sang màu vàng rực rỡ khiến nơi đây mang một vẻ đẹp trù phú và mơ mộng. Thời điểm này cũng chính là lúc vùng đất yên b́nh Pù Luông hút khách du lịch nhất.

Nếu bạn là một người mê phượt, thích du lịch khám phá th́ Pù Luông là một lựa chọn tuyệt vời. Trên hành tŕnh phượt Pù Luông bạn sẽ có cơ hội được thưởng thức món lợn cỏ nướng hay hay lợn cắp nách là vật nuôi đặc sản của người Mường hiếu khách.

Thịt lợn cỏ để giữ được độ ngọt phải rửa sạch con lợn trước khi mổ lấy phần nội tạng, sau đó, phần thịt không rửa lại với nước. Thịt được pha thành từng miếng, cùng ḷng, dồi đem hấp trên bếp củi, phần xương đem nấu với nơn chuối rừng. Thịt ba chỉ thái chỉ, ướp hành, nước mắm rồi quấn lá bưởi bên ngoài, kẹp vào thanh tre nướng trên than hồng. Lá bưởi quện vào thịt, dưới sức nóng của than, thịt săn vàng, toả mùi thơm.

 Thịt lợn chín tới, thái lát mỏng bày trên lá chuối tươi xanh. Khi ăn, chấm với muối rang và hạt dổi nướng dă nhỏ.

Thưởng thức lợn cỏ nướng thơm nức mũi giữa đất trời Pù Luông bao la, bát ngát thật chẳng có trải nghiệm nào thi vị hơn vậy.

ST&BT: Doăn Thủy

 

TOUR DU LỊCH PÙ LUÔNG:

    Để đến được Pù Luông, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa có rất nhiều lựa chọn: từ phương tiện đến lịch tŕnh, thời gian, cung đường....du khách có thể tham khảo một số tour từ 1-3 ngày như sau:

* Tour 01 ngày tại Pù Luông:

- Thị trấn Cành Nàng - Làng nghề dệt thổ cẩm Lũng Niêm - Bản Kịt - Bản Nủa

- Thị trấn Cành Nàng  - Cầu La Hán - Chợ Phố Đoàn - Bản Son, Bá, Mười.

- Bản Hiêu - Hang Thiết Ống - Hang cá thần Mường Kư, xă Văn Nho.

- Bản Đôn - Bản Báng - Hang Dơi - Bản Kho Mường.

- Chùa Giổi, Ái Thượng - Thủy điện Bá Thước 2 - Thác Dần Long.

- Chùa Ông - Hang Phi - Hồ Vinh Quang - Bản Hang

- Suối Tôn - Hang Ma - Bản En - Bản Hang                         

* Tour 02 ngày Hà Nội-Pù Luông

Pù Luông – Điểm đến yêu thích của giới trẻ và những người ưa khám phá. Hăy sắp xếp thời gian, xách ba lô lên và đi ngay khi bạn có thể. Nhưng đừng quên lên một lịch tŕnh cụ thể để chuyến đi được thuận lợi nhất nhé. Bạn có thể tham khảo lịch tŕnh Hà Nội – Pù Luông vi vu trong 2 ngày mà Du lịch Thanh Hóa gợi ư dưới đây.

*Ngày 1: Hà Nội – Mai Châu – Pù Luông

- Từ Hà Nội các bạn đi theo đường QL6 đi Ḥa B́nh lên Mai Châu, nếu thích các bạn có thể ở lại Mai Châu chơi 1 ngày rồi hôm sau tiếp tục hành tŕnh. Nếu không ở lại Mai Châu, các bạn đi tiếp QL15 theo hướng đi ngă 3 Co Lương, đến đây sẽ đi dọc theo sông Mă 1 đoạn rồi rẽ vào QL15C, thẳng QL15C này các bạn đi trong lơi của khu bảo tồn Pù Luông

- Từ Hà Nội đi Pù Luông theo đường này vào khoảng gần 200km, nên đi từ sớm để đến khoảng chiều sẽ vào tới Pù Luông là vừa.

- Tối nghỉ ngơi tại Pù Luông, các bạn có thể lựa chọn một trong rất nhiều homestay ở Pù Luông.

* Ngày 2: Khám phá Pù Luông

- Sáng dậy sớm đi khám phá một vài địa điểm quanh Pù Luông như Hang Kho Mường, khám phá văn hóa người Thái.

- Từ Kho Mường đi xuống Phố Đoàn, nếu đi đúng vào dịp chợ phiên (họp vào Thứ 5, Chủ nhật hàng tuần) hăy  ghé vào thăm quan, mua bán, trao đổi những thứ đồ dùng, vật dụng cần thiết cho hành tŕnh  mới hoặc mua các món quà làm kỷ niệm rồi tiếp tục đi vào Thác Hiêu (bản Hiêu), lên bản Son -  Bá - Mười rồi đi thẳng sang Lũng Vân (Ḥa B́nh). Từ Lũng Vân quay ra Quốc lộ 6 để về Hà Nội.

*Một lựa chọn khác cho ngày 2, các bạn bỏ qua Lũng Vân và quay lại đi Suối cá thần Cẩm Lương, theo đường ṃn Hồ Chí Minh về Hà Nội.  Lịch tŕnh này cũng đi qua Khu bảo tồn Cúc Phương nên nếu có thời gian có thể dành thêm 1 ngày ở lại chơi Cúc Phương trước khi về Hà Nội.

* Tour 03 ngày 02 đêm liên tỉnh:

- Hà Nội - Mai Châu (Ḥa B́nh) - Bản Hiêu - Bản Đôn

- Hà Nội - Mai Châu (Ḥa B́nh) - Bản Son, Bá, Mười - Bản Nủa

- Hà Nội - Mai Châu (Ḥa B́nh) - Bản En - Bản Hang

- Hà Nội - Vườn Quốc gia Cúc Phương (Ninh B́nh) - Suối cá Cẩm Lương - Bản Hiêu - Bản Đôn - Bản Kho Mường

ST&BT: Doăn Thủy